निसर्ग सिंगापुरी...

 सिंगापूरात पाय वाटेने फिरायला जावे. दुतर्फा झाडे असतात. रस्त्यावर गळून पडलेल्या फ़ुलपाकळ्यान्चा व वाळलेल्या पानांचा गालिचाच तयार झालेला असतो. उन आणि सावल्या लपाछपी खेळत असतात. शांत जलाशयावर मधेच वा-याने एखादा तरंग उमटत असतो. 

“उन्हाचे कवडसे मांडतात तेव्हा रिमझिम चा खेळ

तरंगत खाली येणाऱ्या पानात झुलू लागतात वेल

जमिनीवर पडलेल्या पिवळ्या तांबुस पानांना मग चढते सोनकळा

पायाखाली चुरणाऱ्या वाळक्या पानांतही फुलतो केशर मळा” 

असे क्षण हे माझ्या आयुष्यातील अतीव आनंदाचे क्षण असतात 

सिंगापूरमध्ये रहायला आल्या आल्या प्रत्येकाला आधी येथील हिरवाई मोहवते. त्या हिरवाईचा आपल्या आसपासचा डोळे सुखावणारा व मन शांतवणारा वावर आपल्या सवयीचा होत जातो. पण हळूहळू जसे प्रत्येकच सुखाचे होते तसेच सवयीने मग नुसती हिरवाई असणे, पहिल्याइतके आनंददायी वाटेनासे होते. "काहीही म्हणा पण सिंगापूरमध्ये सुंगधी फुलांची झाडे एकंदर कमीच, नाही का?" अशी कुरकुर सुरु होते!!!

खूप वर्षांपूर्वी असेच एकदा मन कुरकुरशास्त्री झालेले असताना, मी फिरायला गेले होते बुकीट बटोक नेचर पार्कमध्ये. सिंगापूरमध्ये नसलेल्या लेकराच्या आठवणीने व्याकूळ झालेल्या हट्टी मनाची, `मुले मोठी झाली की दूर जाणारच ', ` मुले घराबाहेर राहिली नाहीत तर त्यांना जग कळणार तरी कसे व केव्हा?' अशी दुसरे तत्वचिंतक मन समजूत काढत होते. मग शांता शेळके यांच्या "जाणा-याची वाट अडवू नये कधीही, त्याला हसतमुखाने निरोप द्यावा. तेच असेल कदाचित त्याचे प्राक्तन किंवा सुंदर भविष्याचे आश्वासन" अशा काहीशा ओळीही आठवून झाल्या. आपल्याला कवितेचे नेमके शब्द आठवत नाहीत ह्या विषयी हळहळतानाही व्याकूळ मनाची समजूत काही केल्या पटत नव्हती ते गोष्ट वेगळीच!!

मनाच्या व्यग्र अवस्थेत कदाचित डोळ्यांनी पाहिलेले मेंदू पर्यंत पोचत नसेल पण नाकाने आपले काम चोख बजावले होते. अचानक एक सुंगध जाणवला. नाव लगेच आठवले नाही. पण गंध अगदी ओळखीचा होता. "त्याची माझी ओळखही जुनी, अगदी पूर्वजन्मीची वाटावी इतकी जुनी" आठवणीच्या लाटेवर स्वार होऊनच मग त्या गंधाचा माग लागला. तो होता सोनचाफा. त्याचा रंग, त्याचा गंध सारेच मला प्रिय. सोनचाफ्याचे झाड बुकीट बाटोक नेचर पार्क मध्ये सापडताच मी अगदी जुन्या ओळखीचे कुणी भेटावे इतकी खुश झाले. अनेक आठवणींचा, सुखद स्मृतींचा कोश विणला गेला. त्या आनंदाच्या भरात सारी व्याकुळता विसरून मन आश्वस्त कधी झाले, ते कळलेसुध्दा नाही!

अशीच एकदा होळी पौर्णिमेची वेळ. शब्दगंध लेब्राडोर पार्क मध्ये होता. आधी तिथे कधीच गेलेली नसल्याने, पार्कमध्ये गेल्यावर, रस्ता शोधत असताना चक्क मी सुगंधाने वेडीच झाले. तिथे किती बकुळीची झाडे होती म्हणून सांगू! तेव्हाच बकुळीचा सुगंध, पौर्णिमेचा चंद्र आणि कविता हे रसायन अगदी कायमचे आठवणीत कोरले गेले. सिंगापूरात बकुळीची झाडे खरोखरीच अमाप. मला तर कितीदा तरी भेटली आहेत. जेलापांग रोड जवळच्या नेचर पार्कमध्ये, कॅशु रोडजवळ, जूरोंगला आयबीपी मध्ये, आणखीही अनेक ठिकाणी भेटली आहेत. तो तो क्षण उजळवून गेली आहेत. 

एकदा जुन्या एअर इंडिया च्या ऑफिस कडून जुन्या इंडियन एअर लाईन्स च्या ऑफिस कडे निघाले होते. "कुठल्याही देशात ऑफिस असले तरी यांचा खानदानी आळशीपणा देशात असतो तसाच, बाकी एअर लाईन्स बघा कशा प्रोफेशनल आहेत..." अशी चीड चीड करत होते. अचानक शेंतोन वे च्या कोपऱ्यावर एक देखणे चाफ्याचे झाड सामोरे आले. किती त्याचा रुबाब, काय त्याचे सौदर्य! तशी तर सिंगापूरात चाफ्याची झाडे असंख्य आणि बहुरंगी. पण शेंतोन वे चे झाड मात्र लक्षात राहण्याजोगेच होते. 

मध्यंतरी औटरम पार्क जवळ एक कैलासपतीचे झाड दिसले. खरे तर त्या आधी व त्यानंतरही खुपदा कुठे कुठे कैलासपतीची झाडे दिसली होती. वेस्ट कोस्ट पार्क मध्ये, कोलकात्याला रामकृष्ण मिशनच्या आश्रमात, मुंबई ला ' द लीला 'च्या दारात, ठाण्यात घंटाळी मंदिराच्या आवारात. पण तरीही कैलासपतीच्या झाडावर मात्र औटरम पार्कच्या गणपतीची नाममुद्राच उमटलेली राहिली. 

बोटॅनिकल गार्डन मध्ये बहरलेली दिसली होती ती नक्की सुरंगीच की तिची एखादी चुलत वा मावस बहीण ह्या विषयी अजूनही मला शंका आहे. पण त्या बहराचा सुगंध मला खूप आवडला होता ह्या विषयी मात्र अजिबात शंका नाही!!!

सिंगापूर म्हटले की ऑर्किडच, फार फार तर सिंगापूर लिली वा स्पारोज नेस्ट असे अगदी पक्के समीकरण प्रसिद्ध असताना, हे बाकी सगळे वृक्ष भेटल्यावर फार बरे वाटते. दिखाऊ जगातून अगदी घरगुती वातावरणात आल्यावर वाटावा तसा सुकून मिळतो. 

सिंगापुरातल्या निसर्गाबाबत लिहायचे तर खरे तर इथल्या आकाशाच्या नानाविध रंगभूषा, उन्हाची कोवळीक व कर्मठपण, कधी कधी कडक उन्हाला ढगांमुळे लाभलेली मृदुता, ढगांची गडगड, विजांची कडकड, त्यांचे मनमोहक व रौद्र स्वरूप, इथला सुंदर पाउस, क्वचित कधी सुटणारा भरार वारा तसेच असह्य, गुदमरवून टाकणारा उकाडा... ह्या साऱ्याविषयी देखील लिहायला हवे. 

झालेच तर इथे बारा महिने कुहू कुहू साद घालणा-या कोकिळा, झाडांच्या गर्दीतून उडणारे पोपटांचे थवे, रस्ताभर साथ देणा-या साळुंक्या या विषयी पण लिहायला हवे. इथल्या विस्तीर्ण, व `जीवघेण्या ' सुंदर जलाशयांविषयी पण लिहायला हवे. पण हे सारे पुन्हा कधीतरी. `तसेही एकाच जन्मात कुठे सारे जगून होते ' च्या चालीवर `एकाच लेखात कुठे सारे लिहून होते 'असेच म्हणायला हवे!!!

आत्ता हा लेख संपवताना मी विचार करते आहे तो निसर्गाचे आपल्याला दिसणारे रूप हे मनातल्या भावनांचे प्रगटीकरण असते की निसर्गाच्या रुपानुसार मनातल्या भावना बदलतात ह्याचा. तोपर्यंत तुम्ही हे वरचे सगळे वृक्ष बघून या आणि प्राजक्त भेटलाच जर का सिंगापुरात कुठे, तर मी आठवण काढलीये म्हणून सांगा!!

 

-वृंदा टिळक 

(ऋतुगंध - हेमंत २०११)