शिल्पकला - जय श्रीराम!

 जिथे जिथे हिंदू संस्कृती पोचली तिथे तिथे रामकथा पोचली. रामाचे उदात्त चरित्र जनमानसाला मोहिनी घालत राहिले. त्याचे पडसाद आपल्याला शिल्पकलेत उमटलेले दिसतात. 

कंबोडिया मधील अंगकोरवाट मंदिरातील रामायण कथा शिल्पांची पॅनेल्स आणि सियमरीप परिसरातील बाकी मंदिरात दिसणाऱ्या रामकथेतील मूर्ती, इंडोनेशियातील जावा मधील प्रम्बनन मंदिरातील रामायणातील शिल्पे, बाली मधील देनपसार आणि उबूद मधील भव्य रामायणातील पात्रांचे पुतळे, मलेशियातील बाटु केव्हस मधील रामायण शिल्पे असे अनेक ठिकाणी आपल्याला शिल्पांमधून रामायण साकार झालेले दिसते. 

भारत तर रामाची जन्मभूमी! इथे ठिकठिकाणी रामायण दिसणार त्यात नवल नाहीच. काही हजार वर्ष जुन्या गुहा आणि लेण्यांतील रामायण शिल्पांपासून ते चित्रकूट च्या राम दर्शन प्रकल्पापर्यंत आपल्याला रामायण दिसत राहते. आज इथे पोस्ट करते आहे दोन फोटो. 

एक आहे एलापूर अर्थात वेरूळ मधील १६ नंबर लेणी - कैलास लेण्यातील दक्षिण भिंतीवर असलेले रामायण पॅनल 

संपूर्ण रामायण इथे महत्वाच्या प्रसंग रूपाने दाखवले गेले आहे.

(P.C. इंद्रनील बंकापूरे )

त्या काळातील कलाकारांनी पिढ्या न पिढ्या काम करून अतिशय कौशल्याने हि लेणी कोरली आहेत. एकश्लोकी रामायणातील ओली आपण पहिल्या तर त्या सगळ्या ह्या शिल्पात आपल्याला सापडतील. 

दुसरा फोटो आहे तो दिल्लीतील संकेतजवळील कुंभारवाड्यात घेतलेल्या राम पंचायतन मूर्तीचा. ह्या शिल्पातील देखणे आकार, चेहरे, सुकुमार शरीरयष्टी हे सगळेच लोभस आणि त्याला खास मातीचे मार्दव प्राप्त झाले आहे.

(P.C.प्रज्ञा साठे)

 

थोडक्यात राज घराण्यांपासून ते गल्लीतील कारागिरांपर्यंत, पुरातन लेण्यांपासून ते आधुनिक प्रोजेक्ट्स पर्यंत रामायण शिल्पे प्रत्येक कलाकाराला मोह पाडतात. 

#Jaishreeram #जयश्रीराम