बर्ड बाय बर्ड

 बर्ड बाय बर्ड - ऍन लॅमोट

एकदम वेगळे पुस्तक. एरवी मी कदाचित वाचलेही नसते. पण एका ग्रुपवर झालेल्या  उल्लेखाने उत्सुकता वाटली. 

खूप विचार करायला लावणारी काही वाक्ये आहेत. हे त्यातले एक

To be engrossed by something outside ourselves is a powerful antidote for the rational mind, the mind that so frequently has its head up its own ass seeing things in such a narrow and darkly narcissistic way that it presents a colorectal theology offering hope to no one.

आणि हे अजून एक 

It’s like singing on a boat during a terrible storm at sea. You can’t stop the raging storm, but singing can change the hearts and spirits of the people who are together on that ship.

हे पुस्तक काही लिहिणाऱ्यांसाठी तर आहेच. लिहिण्याची सुरुवात, लिहिण्यातली शिस्त, बारकावे या सर्वांविषयी गमती जमती करत सांगितल्यामुळे वाचनीय झाले आहे.

मला सर्वात जास्त महत्त्वाचे वाटले ते ‘पब्लिश करायची घाई करू नये’ हे वारंवार सांगितले आहे ते! सध्या तर प्रकाशित होणाऱ्या पुस्तकांचा सुकाळ झाला आहे. प्रकाशित होणाऱ्या साहित्याच्या गुणवत्तेविषयी स्वतः लेखकानेच कशी काळजी घेतली पाहिजे आणि मुख्य म्हणजे धीर आणि संयम ठेवला पाहिजे हे या पुस्तकात खूप विस्ताराने सांगितले आहे.

लेखिकेची लिहिण्याची शैली व्यंग टिपणारी आहे. स्वतःच्या वागण्यातले, इतरांच्या वागण्यातले, सामाजिक प्रथांबाबत तसेच एकूणच आयुष्यातले व्यंग अत्यंत रंजक पद्धतीने सामोरे आणणारे असे हे लेखन आहे.

जाता जाता लेखिका अनेक पुस्तकांची, चित्रपटांची उदाहरणे देत असते. त्यावरून तिने जे आधी सांगितले आहे की ‘लिहिण्यासाठी एखाद्याने खूप वाचलेले असायला पाहिजे’, ते तिने स्वतःच्या बाबतीतही आचरणात आणले आहे हे पटतेच.

आता हे पुस्तक फक्त ज्यांना काही लिहायचे आहे त्यांनीच वाचावे का? तर याचे उत्तर नाही आणि हो असे दोन्ही आहे.

तुम्हाला लिहायला आवडत नसेल तरी जर का हे पुस्तक वाचायचे असेल तर.. किमान वाचन तरी आवडत असले पाहिजे, तरच हे पुस्तक तुम्हाला आवडेल.

हे पुस्तक वाचताना अनेकदा आपण भारतीय असल्याचा आनंद आणि अभिमान वाटतो. (अर्थात असे अनेकदा होते. मागे एकदा कोर्सेरा वरचा कोणत्या तरी पाश्चात्य विद्यापीठाचा कोर्स करत होते. तो आपल्या ‘सर्वेपि सुखिनः संतु’ वर आधारलेला होता. मग वाटले होते अरे हे तर मला माहिती आहे!) ह्यातील काही संकल्पना भारतीय तत्त्वज्ञानाने सांगितलेल्याच आहेत आणि आपला विशेष अभ्यास वा साधना नसतानाही केवळ ह्या देशात आहोत म्हणून आपल्याला त्या आपोआप माहिती असतात. ( मी आता लायब्ररीचे पुस्तक परत केले आहे. त्यामुळे त्या संकल्पना कोणत्या, त्याचा उल्लेख कुठे आला होता वगैरे डिटेल्स मी देऊ शकणार नाही. पण ज्यांच्याकडे पुस्तक आहे त्यांना पण असे वाटले का ह्याची उत्सुकता मात्र मला नक्कीच वाटते आहे. )

सगळ्यांनाच अतिशय उपयोगी पडेल असा एक सल्ला ह्या पुस्तकात आहे. तेच पुस्तकाचे शीर्षक देखील आहे. विशेषतः आयुष्याच्या एखाद्या टप्प्यावर आल्यावर जेव्हा जाणवते की खूप काही करायचे राहून गेले आहे. त्या राहून गेलेल्याची सुरुवात करायचा देखील धीर होऊ नये इतकी मोठी त्याची व्याप्ती असते आणि मग आपण काहीच करत नाही.

तर अशा सगळ्यांना हे पुस्तक सांगते .. एकदम मोठा प्रोजेक्ट समोर दिसत असेल तरी लहान लहान सुरुवात करत गेलात, एकेक आयाम पूर्ण करत गेलात तर एक दिवस तो प्रोजेक्ट देखील तुम्ही पूर्ण करू शकता.

"Thirty years ago my older brother, who was ten years old at the time, was trying to get a report on birds written that he'd had three months to write [It] was due the next day. We were out at our family cabin in Bolinas, and he was at the kitchen table close to tears, surrounded by binder paper and pencils and unopened books on birds, immobilized by the hugeness of the task ahead. Then my father sat down beside him, put his arm around my brother's shoulder, and said, 'Bird by bird, buddy.

Just take it bird by bird.'".

ह्या पुस्तकात अनेक कोट्स आहेत. प्रत्येक कोट वर तुम्ही विचार करत रहाल आणि जर का प्रामाणिकपणे स्वतःतील गुण आणि दोष दोन्ही ओळखणार असाल तर आपल्या वर्तनात देखील बदल घडवून आणू शकाल असे ह्यातील काही कोट्स आहेत. त्यामुळे ते काय आहेत ह्या उत्सुकतेने पुस्तक वाचायला हरकत नाही.

मला फार आवडलेले अजून एक कोट सांगते..

But the coach says, “If you’re not enough before the gold medal, you won’t be enough with it.”

मग पुढे लेखिका सांगते ..

Being enough was going to have to be an inside job.

अर्थात हे आपण समजू शकलो तर अजून काय हवे!!!!